hyperbaton

Hyperbaton

CvTE-definitie: twee woorden die grammaticaal een eenheid vormen worden uit elkaar geplaatst, terwijl de eenheid wordt onderbroken door een tekstelement dat niet bij de woordgroep hoort. De betreffende woorden krijgen daardoor nadruk.

Voorbeeld in het Nederlands

Voorbeelden in het Nederlands zijn nagenoeg niet te vinden. Dat heeft te maken met het feit dat in het

Nederlands de woordvolgorde vrij strict is. Talen met buiging (vervoeging/verbuiging) hebben automatisch andere middelen om te laten zien dat het ene woord bij het andere hoort. Iets dat doet denken aan hyperbaton vinden we (nou, ja AI vond het) bij Piet Paaltjens (François Haverschmidt) die in "Snikken en Grimlachjes" het volgende heeft staan:

In het diepst van het woud - 't Was al herfst en erg koud - liep een heer in zijn eentje te dwalen.

(de zin "In het diepst van het woud liep een heer in zijn eentje te dwalen" wordt bewust onderbroken door een soort van tussenzin, een tussengedachte met een beschrijving van de scène waarin zich een en ander afspeelt)

Voorbeeld in het Latijn

In nova fert animus mutatas dicere formas corpora

Ovidius, Metamorfoses I, 1-2

(de woorden nova en corpora, die samen één tekstelement vormen, staan ver uit elkaar geplaatst)